Wat is een merklap?
Een merklap is een lap stof waarop geborduurd is. De lap is vrijwel altijd vierkant of rechthoekig, en de stof is aftelbaar: de draden waarvan hij geweven is, zijn dik genoeg om afzonderlijk zichtbaar te zijn zodat de steken erop kunnen worden afgeteld.
Tegenwoordig is de stof meestal vierkant geweven (Engels: evenweave). Dat wil zeggen dat één centimeter in de hoogte evenveel draden telt als in de breedte. Daardoor worden vierkante steken (zoals kruissteken) ook mooi vierkant. Vóór de negentiende eeuw was dat vaak niet zo; toen gebruikte men gewoon wat er beschikbaar was.
Elementen
Het borduurwerk op een merklap bestaat uit losse elementen: alfabetten, cijferreeksen en andere patroontjes. Die andere patroontjes zijn soms geometrisch, en dan vaak vierzijdig symmetrisch: sterren, ruiten, rozetten.
Andere zijn figuratief: bomen en bloemen, dieren, mensen, gebouwen, gebruiksvoorwerpen. Er is geen (zichtbare) inhoudelijke samenhang tussen de elementen: naast een boom kan evengoed een pauw staan als een schip. Als er al een verband is, ligt dat buiten de lap: het zijn motieven die iets voor de maker betekenen. De lap heeft geen perspectief, en op de schaal wordt niet gelet. De pauw kan best groter zijn dan de boom.
Alle elementen zijn relatief klein in verhouding tot de lap: elementen groter dan 1/10 (of zelfs 1/20) van het oppervlak van de lap zijn de uitzondering. De lap is gelijkmatig gevuld. De achtergrond is meestal niet geborduurd.
Gebruikte steken
Het borduurwerk bestaat grotendeels uit kruissteken; met name grotere letters zijn vaak in merkgaatjes (vetergaatjes, nestelgaatjes, stersteken) geborduurd. Op sommige lappen vind je ook platsteken, stiksteken, rijststeken, kettingsteken en Franse knoopjes.
Auteur: Nelleke Ganzevoort
Reageren? eirotsih@merkwaardig-borduren.nl